
Gebelik takibi sırasında bebeğin kalbi rutin ultrasonlarda değerlendirilir. Kalbin dört odacıklı görünümünde, büyük damarların çıkışında veya kan akımında şüpheli bir bulgu görülürse daha ayrıntılı kalp incelemesi gündeme gelebilir.
Bu durumda fetal ekokardiyografi ile bebeğin kalp odacıkları, odacıkları birbirinden ayıran duvarlar, kapaklar, büyük damarlar ve kan akımı ayrıntılı olarak incelenebilir.
Amaç yalnızca kalpte bir açıklık bulunup bulunmadığını görmek değildir. Açıklığın kalbin hangi bölümünde olduğu, başka bir yapısal kalp problemiyle birlikte bulunup bulunmadığı ve bebeğin dolaşımını nasıl etkilediği de değerlendirilir.
Halk arasında kalp deliği olarak tanımlanan sorunların başında ventriküler septal defekt (VSD) ve atriyal septal defekt (ASD) gelir. Ancak bu iki durumun anne karnındaki değerlendirmesi aynı değildir.
VSD, kalbin alt odacıkları olan sağ ve sol ventriküller arasındaki duvarda açıklık bulunmasıdır.
Orta veya büyük VSD'ler fetal EKO sırasında görülebilir. Renkli Doppler inceleme, kalp içerisindeki kan akımının değerlendirilmesine de yardımcı olabilir.
Bununla birlikte çok küçük VSD'ler gebelik sırasında fark edilmeyebilir. Bebeğin kalbinin küçük olması, fetüsün pozisyonu ve deliğin bulunduğu bölge görüntülemeyi etkileyebilir.
Bu nedenle gebelikte kalpte delik görülmemesi, doğum sonrasında küçük bir VSD'nin kesinlikle bulunmadığı anlamına gelmez.
ASD değerlendirmesinde önemli bir farklılık vardır. Anne karnındaki bebeğin dolaşımında kalbin üst odacıkları arasında foramen ovale adı verilen doğal bir açıklık bulunur. Bu açıklık fetal dolaşım için gereklidir.
Bu nedenle doğum sonrasında görülen sekundum tipi ASD'nin anne karnında kesin olarak değerlendirilmesi her zaman mümkün değildir.
Buna karşılık kalbin orta bölümünü etkileyen atriyoventriküler septal defekt veya daha belirgin septal yapısal anomaliler fetal dönemde fark edilebilir.
Bu ayrım, gebelik sırasında “bebeğin kalbinde delik var” ifadesinin tek başına yeterli olmamasının önemli nedenlerinden biridir.
Hayır. Fetal EKO ayrıntılı bir kalp değerlendirmesi sağlar ancak çok küçük yapısal sorunların tamamını her zaman göstermek mümkün değildir.
Özellikle küçük VSD'ler gebelik sırasında görüntülenemeyebilir. Bazı kalp problemlerinin görünümü de gebelik ilerledikçe değişebilir.
Bu nedenle fetal EKO sonucu normal olduğunda ciddi yapısal kalp hastalıklarının önemli bir bölümü açısından güven verici bilgi elde edilir ancak bu değerlendirme doğum sonrasındaki çocuk kardiyolojisi muayenesinin gerektiği durumlarda yerini tutmaz.
Doğum sonrasında kalpte üfürüm duyulması veya bebeğin kardiyolojik belirtiler göstermesi halinde yeniden değerlendirme yapılabilir.
Bebeğin kalp yapısının ayrıntılı değerlendirilmesi çoğunlukla gebeliğin orta döneminde daha uygun görüntüler verir. Kalbin yeterince gelişmiş olması, odacıkların ve büyük damarların daha ayrıntılı incelenmesini kolaylaştırır.
Ancak incelemenin zamanı her gebelikte aynı olmayabilir. Rutin gebelik ultrasonunda erken dönemde şüpheli bir bulgu görülmesi, ailede doğumsal kalp hastalığı öyküsü bulunması veya bebeğin farklı bir risk taşıması durumunda değerlendirme daha erken planlanabilir.
İlk incelemede görüntülenemeyen veya takip gerektiren bir bulgu varsa gebeliğin ilerleyen haftalarında kontrol gerekebilir.
Fetal EKO sırasında kalpte bir açıklık saptandığında ilk olarak bunun tipi, büyüklüğü ve başka bir kalp problemiyle birlikte olup olmadığı değerlendirilir.
Her kalp deliği aynı anlamı taşımaz. Küçük bir VSD ile kompleks bir doğumsal kalp hastalığının parçası olan septal defektin takip ve doğum sonrası yaklaşımı birbirinden farklıdır.
Bazı küçük açıklıklar gebelik boyunca değişmeden kalabilir veya zaman içerisinde küçülebilir. Bazı durumlarda ise bebeğin doğumdan sonra çocuk kardiyolojisi tarafından değerlendirilmesi planlanır.
Daha kompleks bir kalp hastalığı saptanırsa doğumun yapılacağı merkezin ve doğum sonrası bakımın önceden planlanması önemli hale gelebilir.
Bazı küçük VSD'ler gebelik sürecinde veya doğum sonrasında kendiliğinden küçülebilir ve kapanabilir. Ancak kapanma ihtimali deliğin tipine, büyüklüğüne ve bulunduğu bölgeye göre değişir.
Bu nedenle tek bir fetal EKO görüntüsüne bakarak tüm küçük kalp deliklerinin nasıl ilerleyeceğini kesin şekilde söylemek doğru değildir.
Takip gerekiyorsa seri değerlendirmelerle kalbin gelişimi ve defektin görünümü izlenebilir.
Gebelik sırasında kalpte delik şüphesi veya tanısı bulunan bebeklerde doğum sonrasında ekokardiyografi yapılması gerekebilir.
Doğumla birlikte bebeğin dolaşımı önemli ölçüde değişir. Akciğerler devreye girer, fetal dolaşıma ait bazı bağlantılar kapanmaya başlar ve kalbin içindeki basınç dengeleri değişir.
Bu nedenle doğum sonrası EKO, kalpteki açıklığın gerçek boyutunu ve dolaşım üzerindeki etkisini daha net değerlendirmeye yardımcı olabilir.
Doğum sonrasındaki belirtiler, takip ve beslenme süreci hakkında ayrıntılı bilgi bebeklerde kalp deliği içeriğinde yer almaktadır.
Hayır. Gebelik sırasında kalpte bir açıklık görülmesi bebeğin mutlaka ameliyat olacağı anlamına gelmez.
Küçük bazı VSD'ler yalnızca takip gerektirebilir ve kendiliğinden kapanabilir. Daha büyük defektlerde ise doğum sonrasında kalbin ve akciğer dolaşımının ne kadar etkilendiğine göre takip veya tedavi planlanır.
Cerrahi veya girişimsel tedavi kararı yalnızca fetal görüntüde “delik görülmesi” üzerinden verilmez. Bebeğin doğum sonrası kardiyolojik değerlendirmesi bu kararın önemli bir parçasıdır.
Gebelikte önemli bir kalp problemi saptanması, yalnızca tanı koymak açısından değil doğum sonrası süreci planlamak açısından da değer taşır.
Prof. Dr. Taner Yavuz'un çocuk kardiyolojisi yaklaşımında fetal dönemde elde edilen kalp bulguları; doğum sonrasında bebeğin hangi değerlendirmelere ihtiyaç duyabileceği ve takip planının nasıl oluşturulacağı açısından ele alınır.
Özellikle kompleks kalp hastalıklarında doğum öncesinde bilgi sahibi olmak, yenidoğan ve çocuk kardiyolojisi ekiplerinin bebeğin doğum sonrası ihtiyaçlarına hazırlanmasına yardımcı olur.
Bazı kalp delikleri ayrıntılı gebelik ultrasonunda fark edilebilir. Şüpheli bir durumda fetal EKO ile kalbin yapısı daha ayrıntılı değerlendirilir.
Evet. Çok küçük VSD'ler bebeğin pozisyonu, gebelik haftası ve açıklığın bulunduğu bölge nedeniyle prenatal incelemede fark edilmeyebilir.
Sekundum ASD'nin prenatal değerlendirmesi sınırlıdır çünkü fetal dolaşımda atriyumlar arasında doğal olarak açık olan foramen ovale bulunur. Daha farklı veya kompleks septal anomaliler ise gebelikte saptanabilir.
Bazı küçük VSD'ler gebelik sırasında veya doğum sonrasında küçülebilir ve kapanabilir. Süreç deliğin özelliklerine göre değişir.
Normal fetal EKO önemli ölçüde güven vericidir ancak çok küçük bazı kalp defektleri prenatal dönemde görülmeyebilir. Doğum sonrasında şüpheli muayene bulgusu varsa çocuk kardiyolojisi değerlendirmesi yapılabilir.
İçindekiler