
İçindekiler
Aort kapağı, kalbin sol karıncığı ile vücudun ana atardamarı olan aort arasında bulunur. Kalp kasıldığında açılarak kanın aorta geçmesine izin verir, kalp gevşediğinde ise kapanarak kanın geriye doğru dönmesini engeller.
Normal aort kapağında üç yaprakçık bulunur. Biküspit aort kapakta ise kapak iki yaprakçıktan oluşur. Bu yapısal farklılık doğuştandır ve kapağın çalışma biçimi kişiden kişiye değişebilir.
Bazı çocuklarda biküspit kapak uzun yıllar boyunca normal işlev görebilir. Bazı çocuklarda ise zaman içerisinde kapakta daralma veya geriye doğru kan kaçışı gelişebilir.
Biküspit aort kapak, doğumsal kalp hastalıkları grubunda değerlendirilir ve çocukluk döneminden itibaren kardiyolojik takip gerektirebilir.
Biküspit aort kapağı bulunan çocukların önemli bir bölümünde başlangıçta herhangi bir şikâyet görülmez.
Çocuk kendisini tamamen iyi hissedebilir, fiziksel aktivitelerini normal şekilde sürdürebilir ve hastalık yalnızca rutin muayene sırasında kalpte farklı bir ses duyulması üzerine fark edilebilir.
Belirtiler daha çok kapakta belirgin darlık veya yetersizlik geliştiğinde ortaya çıkar.
Çocuklarda görülebilecek belirtiler arasında:
yer alabilir.
Bu şikâyetlerin bulunması tek başına biküspit aort kapak anlamına gelmez. Ancak bilinen biküspit aort kapağı bulunan bir çocukta yeni ortaya çıkan belirtilerin değerlendirilmesi önemlidir.
Biküspit aort kapak bazen rutin fizik muayene sırasında fark edilir.
Doktor kalbi dinlerken kapaktan kaynaklanan farklı bir ses veya üfürüm duyabilir. Özellikle kapakta darlık gelişmişse kanın daralmış bölgeden geçişi sırasında üfürüm oluşabilir.
Ancak üfürümün şiddeti her zaman hastalığın derecesini göstermez. Kalpte duyulan sesin nedenini anlamak ve kapağın yapısını değerlendirmek için gerekli durumlarda ekokardiyografi yapılır.
Bazı çocuklarda kapak yapısı biküspit olmasına rağmen belirgin bir üfürüm bulunmayabilir.
Evet. Biküspit aort kapak zaman içerisinde aort kapağında daralmaya neden olabilir.
Aort darlığında kalbin sol karıncığı, kanı daralmış kapaktan vücuda gönderebilmek için daha fazla çalışır. Darlığın derecesi hafif olduğunda çocukta hiçbir belirti görülmeyebilir.
Daha ileri darlıklarda özellikle egzersiz sırasında göğüs ağrısı, nefes darlığı, çabuk yorulma veya bayılma ortaya çıkabilir.
Çocuklarda aort darlığının takip ve tedavisi, kapağın yalnızca iki yaprakçıklı olmasına göre değil, kapaktaki gerçek darlığın derecesine göre planlanır.
Biküspit aort kapakta zaman içerisinde gelişebilecek bir diğer problem aort kapak yetersizliğidir.
Kapak tam olarak kapanamadığında kanın bir bölümü aorttan tekrar kalbin sol karıncığına dönebilir. Buna aort yetersizliği veya aort regürjitasyonu adı verilir.
Hafif yetersizlik uzun süre belirti oluşturmayabilir. Daha belirgin durumlarda kalbin sol tarafındaki iş yükü artabilir.
Takip sırasında yalnızca kaçak miktarı değil, kalbin boyutları ve pompalama fonksiyonu da değerlendirilir.
Biküspit aort kapakta değerlendirme yalnızca kalp kapağıyla sınırlı değildir.
Bazı çocuklarda ve gençlerde aort kökü veya çıkan aort olarak adlandırılan aort damarının başlangıç bölümünde genişleme görülebilir. Bu nedenle biküspit aort kapağı bulunan çocukların takiplerinde aort damarının çapı da ölçülür.
Aort genişlemesinin derecesi çocuğun yaşı ve vücut ölçülerine göre değerlendirilir.
Aort çapında belirgin genişleme varsa takip aralıkları ve fiziksel aktivite önerileri buna göre düzenlenebilir.
Bu nedenle kapakta ciddi darlık veya yetersizlik bulunmasa bile düzenli kardiyolojik takip önem taşır.
Tanıda temel yöntem ekokardiyografidir.
Ekokardiyografi ile kapağın yaprakçık sayısı, açılma ve kapanma hareketleri, kapakta darlık veya yetersizlik bulunup bulunmadığı değerlendirilebilir. Aynı inceleme sırasında aort kökü ve çıkan aortun çapı da ölçülebilir.
EKO sırasında Doppler yöntemi kullanılarak kapaktan geçen kan akımının hızı ve yönü hakkında da bilgi alınabilir.
Çocuklarda işlemin nasıl gerçekleştirildiği hakkında ayrıntılı bilgi çocuk ekokardiyografi (EKO) sayfasında yer almaktadır.
Ekokardiyografinin aort damarını yeterince ayrıntılı göstermediği bazı özel durumlarda kalp MR'ı veya bilgisayarlı tomografi gibi ileri görüntüleme yöntemlerinden yararlanılabilir.
Her çocuk için aynı kontrol aralığı kullanılmaz.
Takip sıklığını belirleyen başlıca faktörler:
şeklindedir.
Kapak normal çalışıyor ve aort damarında genişleme bulunmuyorsa kontroller daha uzun aralıklarla planlanabilir. Darlık, yetersizlik veya aort genişlemesi geliştiğinde ise daha yakın takip gerekebilir.
Çocuk büyüdükçe kalp ve aort yapısının değişebileceği göz önünde bulundurulduğu için takip yalnızca ilk tanı dönemine özgü değildir.
Biküspit aort kapağı bulunan her çocuğun spordan uzak tutulması gerekmez.
Kapakta önemli darlık veya yetersizlik bulunmayan, aort çapı normal olan ve başka bir kardiyolojik problemi olmayan çocuklar çoğu zaman yaşlarına uygun fiziksel aktivitelere katılabilir.
Ancak belirgin aort darlığı, ileri kapak yetersizliği veya aort damarında genişleme bulunuyorsa özellikle yüksek yoğunluklu ve rekabetçi sporlar açısından bireysel değerlendirme gerekir.
Bu nedenle spor kararı yalnızca “biküspit aort kapak var” bilgisine göre verilmez. Güncel EKO bulguları ve çocuğun yapacağı sporun yoğunluğu birlikte değerlendirilir.
Biküspit aort kapak aile içerisinde birden fazla kişide görülebilir.
Bu nedenle anne, baba veya kardeşlerden birinde biküspit aort kapak bulunduğunda birinci derece aile bireylerinin ekokardiyografi ile değerlendirilmesi gündeme gelebilir.
Aile öyküsünde biküspit aort kapağın yanı sıra aort genişlemesi, aort ameliyatı veya genç yaşta ciddi aort hastalığı bulunması da doktorla paylaşılmalıdır.
Aile öyküsü, çocuğun takip planını belirlerken önemli bilgiler sağlayabilir.
Biküspit yapının kendisi tek başına tedavi edilmez.
Kapak iyi çalışıyor, aort damarında önemli genişleme bulunmuyor ve çocukta herhangi bir şikâyet yoksa düzenli takip yeterli olabilir.
Tedavi daha çok belirgin aort darlığı veya aort yetersizliği geliştiğinde gündeme gelir.
Çocuklarda önemli aort darlığında uygun hastalarda balon valvüloplasti gibi kateter yoluyla yapılan girişimler değerlendirilebilir. Bazı hastalarda ise ilerleyen dönemlerde cerrahi tedavi gerekebilir.
Tedavi kararı çocuğun yaşına, kapağın anatomisine, darlık veya yetersizliğin derecesine ve kalbin bu durumdan nasıl etkilendiğine göre verilir.
Biküspit aort kapağı bulunan her çocuğun diş tedavisi veya girişimsel işlemler öncesinde rutin olarak antibiyotik kullanması gerekmez.
Enfektif endokarditten korunmada ağız ve diş sağlığının korunması, düzenli diş kontrolleri ve iyi ağız hijyeni önemlidir.
Antibiyotik profilaksisi yalnızca belirli yüksek riskli kalp hastalıklarında önerilir. Çocuğun böyle bir grupta bulunup bulunmadığı çocuk kardiyoloğu tarafından değerlendirilmelidir.
Ailelerin diş tedavisi öncesinde kendi başına antibiyotik başlamaması gerekir.
Biküspit aort kapak çoğu çocukta uzun süre belirti vermeden seyredebilir. Ancak zaman içerisinde kapakta darlık, yetersizlik veya aort damarında genişleme gelişebildiği için düzenli takip önem taşır.
Prof. Dr. Taner Yavuz'un çocuk kardiyolojisi değerlendirmelerinde biküspit aort kapağı bulunan çocuklarda kapağın yapısı ve fonksiyonunun yanı sıra aort damarının ölçümleri, çocuğun büyümesi, aktivite düzeyi ve varsa yeni gelişen belirtiler birlikte değerlendirilir.
Amaç yalnızca mevcut durumu görmek değil, zaman içerisindeki değişiklikleri erken dönemde fark ederek çocuğa uygun takip planını oluşturmaktır.
Biküspit aort kapak her çocukta ciddi probleme yol açmaz. Bazı çocuklarda kapak uzun yıllar normal çalışabilir. Darlık, yetersizlik veya aort genişlemesi gelişip gelişmediğini görmek için düzenli takip gerekir.
Kapaktaki iki yaprakçıklı anatomik yapı kendiliğinden üç yaprakçıklı hale gelmez. Ancak kapak normal çalışıyorsa çocuk uzun süre herhangi bir tedaviye ihtiyaç duymayabilir.
Kapak fonksiyonu ve aort ölçümleri normal olan birçok çocuk fiziksel aktivitelere katılabilir. Spor konusunda karar çocuğun güncel kardiyolojik bulgularına göre verilmelidir.
Aile içerisinde birden fazla kişide görülebilir. Bu nedenle birinci derece akrabalarda ekokardiyografi ile değerlendirme uygun görülebilir.
Her çocukta ameliyat gerekmez. Cerrahi veya girişimsel tedavi belirgin kapak darlığı, ileri yetersizlik veya başka önemli kardiyolojik bulgular geliştiğinde gündeme gelir.