Çocuklarda Çarpıntı Neden Olur? Ne Zaman Önemlidir?

Çocuklarda çarpıntı, çocuğun kalp atışlarını normalden hızlı, güçlü, düzensiz veya rahatsız edici şekilde hissetmesidir. Koşma, heyecan, korku, ateş veya yoğun fiziksel aktivite sırasında kalbin hızlanması çoğu zaman vücudun normal bir yanıtıdır. Ancak çarpıntının dinlenme sırasında aniden başlaması, sık tekrarlaması, uzun sürmesi veya bayılma, baş dönmesi, göğüs ağrısı ve nefes darlığı gibi belirtilerle birlikte görülmesi çocuk kardiyolojisi açısından değerlendirme gerektirebilir.

Çocuklarda Çarpıntı Nedir?

Çarpıntı, doğrudan bir hastalık adı değildir. Çocuğun kendi kalp atımlarını fark etmesini ifade eden bir belirtidir.

Çocuklar çarpıntıyı farklı şekillerde tarif edebilir. Bazıları “kalbim çok hızlı atıyor” derken bazıları kalbinin göğsünde güçlü vurduğunu, teklediğini veya düzensiz çalıştığını söyleyebilir.

Özellikle küçük çocukların bu hissi tarif etmesi zor olabilir. Bu nedenle çarpıntının ne zaman başladığı, ne kadar sürdüğü ve çocuğun o sırada ne yaptığı değerlendirmede önem taşır.

Çarpıntı ile hızlı nabız da tamamen aynı şey değildir. Nabız, ölçülebilen kalp atım hızıdır. Çarpıntı ise çocuğun kalp atımlarını normalden farklı şekilde hissetmesidir.

Çocukların yaşlarına göre normal kalp hızları hakkında daha ayrıntılı bilgi için çocuklarda kalp atışı kaç olmalı içeriği incelenebilir.

Çocuklarda Çarpıntı Neden Olur?

Çocuklarda çarpıntının birçok farklı nedeni olabilir. Her çarpıntının altında ritim bozukluğu bulunmaz.

Kalp hızını doğal olarak artıran durumlar arasında:

1. Egzersiz
2. Koşma ve yoğun fiziksel aktivite
3. Heyecan
4. Korku
5. Stres
6. Ateş
7. Ağrı
8. Sıvı kaybı

yer alabilir.

Bu durumlarda kalbin hızlanması vücudun artan ihtiyacına verdiği normal bir yanıt olabilir. Çocuk dinlendiğinde veya çarpıntıya neden olan durum ortadan kalktığında kalp hızı genellikle normale döner.

Bunun yanında kansızlık, tiroit hormonlarının fazla çalışması veya bazı ilaç ve uyarıcı maddeler de kalp hızını etkileyebilir.

Özellikle ergenlerde fazla miktarda kafein veya enerji içeceği tüketimi çarpıntı hissini artırabilir.

Çocuklarda Her Çarpıntı Ritim Bozukluğu mudur?

Hayır. Çocuklarda çarpıntı sık görülmesine rağmen her çarpıntı kalpte ritim bozukluğu bulunduğu anlamına gelmez.

Kalbin ateş, hareket veya heyecana bağlı olarak hızlanmasına sinüs taşikardisi adı verilir. Bu durumda kalbin elektriksel sistemi normal şekilde çalışmaya devam eder ancak kalp hızı artar.

Ritim bozukluklarında ise kalbin elektriksel uyarılarının oluşması veya iletilmesinde farklılık bulunabilir.

Özellikle çarpıntının hiçbir belirgin neden olmadan aniden başlaması ve aniden sona ermesi ritim problemi açısından dikkat çekebilir.

Çocuklarda Ritim Bozukluğuna Bağlı Çarpıntı Nasıl Olur?

Ritim bozuklukları çocukluk çağında farklı şekillerde ortaya çıkabilir.

Bazı çocuklarda kalp bir anda çok hızlı atmaya başlayabilir. Çocuk aktivitesini bırakmasına rağmen kalp hızının devam ettiğini hissedebilir.

Supraventriküler taşikardi çocukluk döneminde görülebilen hızlı ritim bozukluklarından biridir. Bunun dışında erken atımlar, bazı iletim bozuklukları ve daha seyrek farklı aritmiler de çarpıntıya yol açabilir.

Ancak çocuğun yalnızca “kalbim hızlı atıyor” demesine bakılarak hangi ritim probleminin bulunduğu belirlenemez. Mümkünse şikâyet sırasında kalp ritminin kaydedilmesi tanı açısından önemli bilgiler verir.

Çocuklarda Erken Atım Nedir?

Bazı çocuklar kalplerinin bir an durduğunu, ardından güçlü bir şekilde vurduğunu veya “teklediğini” hissedebilir.

Bu his erken kalp atımlarından kaynaklanabilir. Erken atımlar kalbin normal ritmi arasına beklenenden önce giren kalp atımlarıdır.

Prematür atriyal kasılmalar kalbin üst odacıklarından, prematür ventriküler kasılmalar ise alt odacıklarından kaynaklanabilir.

Her erken atım ciddi bir kalp hastalığı anlamına gelmez. Sağlıklı çocuklarda da zaman zaman erken atımlar görülebilir. Erken atımların sıklığı, özellikleri ve çocuğun başka belirtilerinin bulunup bulunmadığı değerlendirmede önemlidir.

Bebeklerde Çarpıntı Nasıl Anlaşılır?

Bebekler kalplerinin hızlı attığını söyleyemediği için çarpıntı veya ritim bozukluklarını fark etmek daha zor olabilir.

Bazı bebeklerde hızlı ritim sırasında:

1. Huzursuzluk
2. Beslenmek istememe
3. Emerken çabuk yorulma
4. Solukluk
5. Hızlı nefes alma
6. Aşırı terleme
7. Halsizlik

gibi belirtiler görülebilir.

Uzun süren hızlı kalp ritimleri bebeğin genel durumunu etkileyebilir. Özellikle bebeğin beslenmesinde ani bozulma veya belirgin solunum sıkıntısı geliştiğinde tıbbi değerlendirme gerekir.

Spor Sırasında Çarpıntı Normal midir?

Egzersiz sırasında kalbin hızlanması normaldir. Koşan veya spor yapan bir çocuğun kaslarının daha fazla oksijene ihtiyacı olur ve kalp bu ihtiyacı karşılamak için daha hızlı çalışır.

Ancak çocuk sporu bıraktığı halde çarpıntının devam etmesi, kalp hızının bir anda aşırı arttığını hissetmesi veya çarpıntıya göğüs ağrısı, baş dönmesi ya da bayılmanın eşlik etmesi farklı değerlendirilir.

Özellikle düzenli veya lisanslı spor yapan çocuklarda egzersiz sırasında ortaya çıkan tekrarlayan belirtiler çocuk kardiyolojisi açısından incelenebilir.

Çarpıntı ve Bayılma Birlikte Görülürse Önemli midir?

Çocuklarda bayılmanın büyük bölümü ciddi bir kalp hastalığından kaynaklanmaz. Ancak çarpıntı ile birlikte bayılma bulunması ritim problemleri açısından daha dikkatli değerlendirilir.

Özellikle:

1. Egzersiz sırasında bayılma
2. Bayılmadan hemen önce ani çarpıntı
3. Göğüs ağrısıyla birlikte bilinç kaybı
4. Ailede genç yaşta açıklanamayan ani ölüm öyküsü
5. Bilinen kalp hastalığı bulunan çocukta yeni başlayan çarpıntı

gibi durumlarda kardiyolojik değerlendirme önem kazanır.

Çocukta bilinç kaybının devam etmesi, ciddi nefes alma güçlüğü, belirgin morarma veya genel durumda hızlı bozulma varsa rutin muayene beklenmeden acil sağlık değerlendirmesi gerekir.

Çocuklarda Çarpıntı Nasıl Teşhis Edilir?

Çarpıntının değerlendirilmesinde ilk adım ayrıntılı öyküdür.

Doktor çarpıntının:

1. Ne zaman başladığını
2. Ne kadar sürdüğünü
3. Ani mi yoksa yavaş mı başladığını
4. Egzersizle ilişkisini
5. Dinlenirken ortaya çıkıp çıkmadığını
6. Baş dönmesi veya bayılmanın eşlik edip etmediğini
7. Ailede ritim bozukluğu bulunup bulunmadığını

sorgulayabilir.

Bundan sonra çocuğun durumuna göre farklı testlerden yararlanılır.

EKG

Elektrokardiyografi kalbin elektriksel aktivitesini kısa süreli olarak kaydeder. Ritim bozukluklarının değerlendirilmesinde temel incelemelerden biridir.

Ancak çocuk EKG çekilirken çarpıntı yaşamıyorsa aralıklı ortaya çıkan bazı ritim bozuklukları o anda görülmeyebilir.

Holter EKG

Holter EKG kalp ritmini daha uzun süre boyunca kaydeder. Genellikle günlük yaşam sırasında çocuğun kalp ritmindeki değişiklikleri değerlendirmek amacıyla kullanılır.

Çarpıntının çok seyrek yaşandığı durumlarda daha uzun süreli kayıt sağlayan farklı ritim takip yöntemleri de tercih edilebilir.

Holter her çarpıntı yaşayan çocukta zorunlu değildir. Hangi ritim kayıt yönteminin uygun olduğuna şikâyetin sıklığına göre karar verilir.

Efor Testi

Çarpıntının özellikle spor veya egzersiz sırasında ortaya çıktığı durumlarda uygun çocuklarda efor testi kullanılabilir.

Test sırasında kalbin egzersize verdiği yanıt ve kalp ritmi takip edilir.

Ekokardiyografi

Ekokardiyografi ritim bozukluğunu doğrudan kaydetmek için kullanılan bir test değildir. Kalbin anatomik yapısını ve çalışma fonksiyonlarını değerlendirir.

Ritim problemine yapısal bir kalp hastalığının eşlik edip etmediğini araştırmak gerektiğinde kullanılabilir. İşlemin nasıl uygulandığı hakkında ayrıntılı bilgi için çocuk ekokardiyografi (EKO) sayfası incelenebilir.

Video: Çocuklarda Ritim Bozukluğu | Prof. Dr. Taner Yavuz

Çocuklarda çarpıntının nedenlerini, hangi belirtilerin önemli olduğunu ve ritim bozukluklarının nasıl değerlendirildiğini Prof. Dr. Taner Yavuz’un anlatımıyla videodan izleyebilirsiniz.

Çocuklarda Çarpıntı Nasıl Tedavi Edilir?

Tedavi çarpıntının nedenine göre değişir.

Ateş, kansızlık, sıvı kaybı veya tiroit problemi gibi kalp dışı bir neden varsa öncelikle bu durum ele alınır.

Kalpte ritim bozukluğu saptandığında ise her çocukta aynı tedavi uygulanmaz. Ritim bozukluğunun türü, ne kadar sık tekrarlandığı, süresi ve çocuğun genel durumuna etkisi tedavi kararında önem taşır.

Bazı çocukların yalnızca takip edilmesi yeterli olabilir. Bazı ritim bozukluklarında ilaç tedavisi veya gerekli görülen durumlarda elektrofizyolojik yöntemler gündeme gelebilir.

Çocuklarda Çarpıntı Ne Zaman Çocuk Kardiyolojisi Tarafından Değerlendirilmeli?

Kısa süreli olarak egzersiz veya heyecan sırasında ortaya çıkan kalp hızlanması çoğu zaman fizyolojik olabilir. Ancak bazı özellikler değerlendirmeyi daha önemli hale getirir.

Çarpıntı:

1. Dinlenirken aniden başlıyorsa
2. Sık tekrarlıyorsa
3. Uzun sürüyorsa
4. Çok hızlı veya düzensiz hissediliyorsa
5. Egzersiz sırasında ortaya çıkıyorsa
6. Bayılma veya baş dönmesiyle birlikte görülüyorsa
7. Göğüs ağrısı veya nefes darlığı eşlik ediyorsa

çocuk kardiyolojisi değerlendirmesi uygun olabilir.

Prof. Dr. Taner Yavuz’un çocuk kardiyolojisi değerlendirmelerinde çarpıntı; çocuğun yaşı, kalp hızı, belirtilerin ortaya çıkış şekli, aile öyküsü ve gerekli görülen kardiyolojik testlerle birlikte ele alınır.

Sıkça Sorulan Sorular

1. Çocuklarda kalbin hızlı atması normal midir?

Egzersiz, ateş, heyecan ve korku sırasında çocukların kalp hızının artması normal olabilir. Dinlenme sırasında başlayan veya uzun süre devam eden hızlı kalp atımları ise değerlendirme gerektirebilir.

2. Çocuklarda çarpıntı neden olur?

Egzersiz, heyecan, ateş, stres, sıvı kaybı, kansızlık ve bazı hormonal durumlar çarpıntıya yol açabilir. Bazı çocuklarda ise ritim bozuklukları çarpıntının nedeni olabilir.

3. Çarpıntısı olan her çocuğa Holter takılır mı?

Hayır. Holter ihtiyacı çarpıntının sıklığına, süresine ve çocuğun diğer bulgularına göre belirlenir. Bazı çocuklarda EKG yeterliyken bazılarında daha uzun süreli ritim kaydı gerekebilir.

4. Çocuklarda çarpıntı ve göğüs ağrısı birlikte önemli midir?

Her iki belirtinin birlikte görülmesi mutlaka kalp hastalığı anlamına gelmez. Ancak belirtiler özellikle egzersiz sırasında ortaya çıkıyorsa veya bayılma ve nefes darlığı eşlik ediyorsa kardiyolojik değerlendirme önem kazanır.

5. Çocuklarda çarpıntı tehlikeli midir?

Çocuklarda çarpıntıların önemli bir bölümü fizyolojik nedenlerle ortaya çıkabilir. Ancak ani başlayan, sık tekrarlayan, uzun süren veya bayılma gibi belirtilerle birlikte görülen çarpıntılar ritim bozukluğu açısından değerlendirilmelidir.