Bebeklerde Morarma Kalp Hastalığı Belirtisi Olabilir mi?

Bebeklerde morarma kalp hastalığı belirtisi olabilir mi? Evet, özellikle dudaklarda, dilde ve ağız içinde görülen belirgin morarma bazı doğumsal kalp hastalıklarında kandaki oksijen düzeyinin azalmasıyla ilişkili olabilir. Ancak her morarma kalpten kaynaklanmaz; soğuk, solunum sistemi problemleri ve farklı sağlık durumları da bebeğin cilt renginde değişikliğe neden olabilir. Morarmanın nerede görüldüğü, ne zaman ortaya çıktığı ve hızlı nefes alma, beslenirken yorulma veya kilo alamama gibi başka belirtilerin eşlik edip etmediği değerlendirmede önem taşır.

dokulara oksijen taşıyan dolaşımın devamını sağlar. Bu sistemlerden birini etkileyen ciddi bir problem olduğunda kandaki oksijen düzeyi düşebilir.

Kalbe bağlı nedenlerde özellikle bazı doğumsal kalp hastalıkları oksijen düzeyi düşük kanın vücut dolaşımına ulaşmasına yol açabilir.

Bunun yanında solunum yolu veya akciğer problemleri de aynı şekilde oksijenlenmeyi etkileyebilir. Bu nedenle yalnızca bebeğin rengine bakarak sorunun kalpten mi yoksa akciğerlerden mi kaynaklandığını anlamak mümkün değildir.

Hangi Kalp Hastalıkları Bebeklerde Morarma Yapabilir?

Doğumsal kalp hastalıklarının tümü morarmaya neden olmaz. Morarma daha çok oksijenlenmeyi doğrudan etkileyen bazı kompleks kalp hastalıklarında görülür.

Bu grupta:

• Fallot tetralojisi
• Büyük arterlerin transpozisyonu
• Pulmoner atrezi
• Triküspit atrezisi
• Bazı kompleks doğumsal kalp anomalileri

yer alabilir.

Bu hastalıklarda kalbin içindeki veya büyük damarlardaki yapısal farklılık nedeniyle vücuda giden kanın oksijen düzeyi normalden düşük olabilir.

Öte yandan ASD veya VSD gibi kalp deliklerinde morarma çoğu zaman ilk ve tipik belirti değildir. Bu nedenle “kalpte delik varsa bebek mutlaka morarır” şeklinde bir düşünce doğru değildir.

Bebeklerde görülebilen farklı doğumsal kalp hastalıkları belirtileri ve türleri hastalığın kalp dolaşımını nasıl etkilediğine göre değişir.

Bebek Beslenirken Morarıyorsa Kalple İlgili Olabilir mi?

Beslenme, küçük bir bebek için fiziksel efor sayılabilir. Emme, yutma ve nefes almanın aynı anda düzenlenmesi gerekir.

Bazı kalp hastalıklarında bebeğin dolaşım sistemi bu efor sırasında daha fazla zorlanabilir. Bebeğin emerken hızlı nefes alması, sık sık memeyi bırakması, terlemesi, yorulması veya morarması dikkat gerektiren belirtilerdir.

Ancak beslenme sırasında morarmanın yalnızca kalp hastalıklarından kaynaklandığı düşünülmemelidir. Yutma problemleri, hava yolu sorunları veya bazı solunum sistemi hastalıkları da beslenme sırasında renk değişikliğine neden olabilir.

Bu nedenle özellikle tekrar eden beslenme sırasında morarma şikâyeti varsa bebeğin bütün belirtileri birlikte değerlendirilmelidir.

Ağlarken Bebeğin Morarması Normal midir?

Bebekler ağlarken yüzlerinde kısa süreli renk değişiklikleri görülebilir. Güçlü ağlama sırasında yüzün kızarması veya kısa süreli renk değişikliği her zaman kalp hastalığını göstermez.

Ancak bebeğin dudaklarının ve dilinin belirgin şekilde morarması, rengin ağlama bittikten sonra düzelmemesi veya morarmaya nefes almakta güçlük eşlik etmesi farklı değerlendirilir.

Özellikle yenidoğan veya küçük bebeklerde tekrarlayan belirgin morarma ataklarının yalnızca ağlamaya bağlanmaması gerekir.

Aileler mümkünse morarmanın ne zaman başladığını, ne kadar sürdüğünü ve bebeğin o sırada nasıl nefes aldığını gözlemlemelidir.

Morarmaya Hangi Belirtiler Eşlik Ederse Kalp Açısından Değerlendirme Gerekir?

Bebeklerde kalp hastalıkları yalnızca morarmayla belirti vermeyebilir.

Morarmaya şu bulgulardan biri veya birkaçı eşlik ediyorsa kardiyolojik değerlendirme önem kazanabilir:

• Hızlı nefes alma
• Nefes alırken belirgin zorlanma
• Beslenirken çabuk yorulma
• Emme sırasında sık mola verme
• Aşırı terleme
• Yeterli kilo alamama
• Belirgin halsizlik
• Kalpte üfürüm duyulması
• Kalp atımlarının çok hızlı veya düzensiz olması

Özellikle morarma ile beslenme güçlüğü ve yetersiz kilo artışının birlikte bulunması, bebeğin kalp ve dolaşım sistemi açısından daha ayrıntılı incelenmesini gerektirebilir.

Bebeklerde Morarmanın Kalpten Kaynaklandığı Nasıl Anlaşılır?

İlk değerlendirme bebeğin sağlık öyküsü ve fizik muayenesiyle başlar.

Doktor morarmanın hangi bölgelerde görüldüğünü, doğumdan itibaren mevcut olup olmadığını, beslenme veya ağlamayla ilişkisini ve ne kadar sürdüğünü sorgular.

Muayene sırasında kalp sesleri dinlenir, kalp hızı ve nabızlar değerlendirilir. Bebeğin oksijen satürasyonu da ölçülebilir.

Kalple ilişkili bir problemden şüphelenildiğinde ekokardiyografi yapılabilir. EKO, kalbin odacıklarını, kapaklarını ve büyük damarların bağlantılarını görüntülemeye yardımcı olur.

Gerekli durumlarda EKG gibi başka kardiyolojik testlerden de yararlanılabilir.

Morarmanın akciğer veya solunum sistemiyle ilişkili olduğu düşünülüyorsa değerlendirme buna göre genişletilir.

Bebeğin Oksijen Seviyesi Normal Olsa Bile Kalp Hastalığı Olabilir mi?

Evet. Doğumsal kalp hastalıklarının tümü kandaki oksijen düzeyini düşürmez.

Örneğin bazı kalp delikleri veya kapak problemleri bulunan bebeklerin oksijen satürasyonu normal olabilir. Bu çocuklarda ilk belirti morarma yerine kalpte üfürüm, hızlı nefes alma veya beslenirken yorulma şeklinde ortaya çıkabilir.

Bu nedenle normal oksijen düzeyi her türlü kalp hastalığını tek başına dışlamaz.

Çocuk kardiyolojisi değerlendirmesinde oksijen ölçümü, fizik muayene ve gerekirse ekokardiyografi bulguları birlikte ele alınır.

Bebekte Morarma Ne Zaman Acil Değerlendirme Gerektirir?

Dudak ve dilde belirgin morarmaya nefes alma güçlüğü eşlik ediyorsa beklemeden tıbbi yardım alınmalıdır.

Özellikle bebeğin:

• Nefes almakta belirgin zorlanması
• Morarmasının hızla artması
• Beslenememesi
• Tepkisinin veya uyanıklığının azalması
• Belirgin halsizleşmesi
• Solunumunda uzun duraklamalar görülmesi

acil değerlendirme gerektirebilir.

Yenidoğan döneminde yeni gelişen santral morarma evde uzun süre gözlenmemelidir.

Bebeklerde Morarma Takibinde Aileler Nelere Dikkat Etmeli?

Morarma aralıklı ortaya çıkıyorsa ailelerin bazı ayrıntıları gözlemlemesi doktor değerlendirmesini kolaylaştırabilir.

Morarmanın yalnızca el ve ayaklarda mı yoksa dudak ve dilde de mi görüldüğü, beslenme veya ağlamayla başlayıp başlamadığı ve yaklaşık ne kadar sürdüğü not edilebilir.

Bebeğin aynı dönemde nefes alışında değişiklik, terleme, beslenme güçlüğü veya kilo artışında yavaşlama yaşayıp yaşamadığı da önemlidir.

Prof. Dr. Taner Yavuz'un çocuk kardiyolojisi değerlendirmelerinde bebeklerde morarma tek başına değil; oksijenlenme, beslenme, büyüme, fizik muayene ve gerekli kardiyolojik incelemelerle birlikte ele alınır.

Sıkça Sorulan Sorular

1. Bebeğin sadece elleri ve ayakları morarıyorsa kalp hastalığı mıdır?

Soğukla birlikte ellerde ve ayaklarda geçici morarma görülebilir. Dudak ve dil pembe kalıyor ve renk ısınmayla düzeliyorsa bu durum santral morarmadan farklıdır.

2. Bebeğin dudaklarının morarması normal midir?

Dudak ve özellikle dilde belirgin morarma normal kabul edilmemelidir. Morarma devam ediyorsa veya başka belirtiler eşlik ediyorsa tıbbi değerlendirme gerekir.

3. Kalp deliği bebeklerde morarma yapar mı?

ASD ve VSD gibi basit kalp deliklerinde morarma çoğunlukla ilk belirti değildir. Morarma daha çok kandaki oksijen düzeyini etkileyen kompleks doğumsal kalp hastalıklarında görülür.

4. Bebek emerken neden morarıyor olabilir?

Kalp hastalıkları, solunum problemleri veya beslenme-yutma sırasında ortaya çıkan farklı sorunlar morarmaya neden olabilir. Tekrarlayan ataklarda nedenin değerlendirilmesi gerekir.

5. Moraran bebeğe EKO yapılır mı?

Kalple ilişkili bir neden düşünülüyorsa ekokardiyografi yapılabilir. EKO ile kalbin yapısı ve büyük damar bağlantıları değerlendirilir. Her morarma vakasında aynı testlerin yapılması gerekmez.