Bebeklerde Hemanjiom Nedir? Belirtileri, Takibi ve Tedavisi

Bebeklerde hemanjiom, kan damarlarını oluşturan hücrelerin belirli bir bölgede fazla çoğalmasıyla ortaya çıkan iyi huylu bir damar oluşumudur. Halk arasında “çilek izi” veya “kırmızı doğum lekesi” olarak da bilinir. Çoğu hemanjiom doğum sırasında çok belirgin değildir; ilk haftalarda fark edilir, ilk aylarda büyüyebilir ve daha sonra zaman içinde küçülmeye başlayabilir. Hemanjiomların büyük bölümü ciddi bir probleme yol açmaz ancak göz, ağız, hava yolu gibi kritik bölgelerde bulunan veya hızlı büyüyen lezyonların erken değerlendirilmesi önem taşır.

Hemanjiom Nedir?

Hemanjiom, bebeklik döneminde görülen iyi huylu damar oluşumlarından biridir. Kanserle ilişkili değildir ve çoğu vakada doğal seyri içerisinde zamanla küçülür.

Hemanjiomlar genellikle doğumdan sonraki ilk haftalarda daha görünür hale gelir. İlk aylarda büyüme gösterebilir, daha sonra büyüme hızı yavaşlar ve gerileme dönemi başlar.

Her hemanjiomun büyüme hızı ve görünümü aynı değildir. Bu nedenle özellikle hızlı büyüyen veya bebeğin günlük fonksiyonlarını etkileyen lezyonların düzenli takip edilmesi gerekir.

Bebeklerde Hemanjiom Nasıl Görünür?

Hemanjiomun görünümü cildin hangi katmanında bulunduğuna göre değişebilir.

Yüzeysel Hemanjiom

Cilt yüzeyinde bulunan hemanjiomlar genellikle parlak kırmızı renkte ve hafif kabarık görünür. Halk arasında kullanılan “çilek izi” tanımı çoğunlukla bu görünümden kaynaklanır.

Derin Hemanjiom

Cildin daha alt katmanlarında bulunan hemanjiomlar mavimsi renkte ve yumuşak bir şişlik şeklinde görülebilir.

Karma Hemanjiom

Yüzeysel ve derin özelliklerin birlikte bulunduğu hemanjiomlar karma veya mikst tip olarak adlandırılır. Gönderilen içerikte bu tipin sık görüldüğü belirtilmektedir.

Hemanjiom Kimlerde Daha Sık Görülür?

Hemanjiomlar her bebekte ortaya çıkabilir. Bununla birlikte kız bebeklerde, prematüre doğanlarda, düşük doğum ağırlığı bulunan bebeklerde ve çoğul gebeliklerde daha sık görülebilir.

Vücudun farklı bölgelerinde oluşabilmekle birlikte baş ve boyun bölgesi sık görülen yerler arasındadır. Bir bebekte tek bir hemanjiom bulunabileceği gibi birden fazla lezyon da görülebilir.

Hemanjiom Zaman İçinde Nasıl Değişir?

Hemanjiomların gelişimi genel olarak üç dönemde ele alınabilir.

İlk aşama büyüme dönemidir. Kaynak metinde özellikle ilk aylarda büyümenin daha hızlı olduğu belirtilmektedir.

İkinci aşamada büyüme hızı azalır ve hemanjiom daha durağan bir döneme geçer.

Ardından gerileme dönemi başlar. Bu süreçte hemanjiom giderek küçülebilir ve rengi solabilir.

Gerileme sonrasında bazı çocuklarda hafif renk farklılığı, ince damar görünümü veya küçük bir cilt fazlalığı kalabilir. Dosyada yer alan sayfa 2 grafiği de büyümenin erken aylarda hızlanıp sonraki yıllarda giderek gerilediğini görsel olarak anlatmaktadır.

Hemanjiom Tanısı Nasıl Konur?

Hemanjiomların önemli bir bölümü doktor muayenesiyle tanınabilir. Lezyonun görünümü, ne zaman fark edildiği ve zaman içerisinde nasıl değiştiği tanı açısından önemli bilgiler verir.

Her bebekte görüntüleme yapılması gerekmez. Ancak tanının net olmadığı veya lezyonun derin olduğu bazı durumlarda ek incelemeler gündeme gelebilir.

Bunlar arasında:

• Doppler ultrason
• MR görüntüleme
• Karın ultrasonu

yer alabilir.

Özellikle vücutta birden fazla hemanjiom bulunduğunda iç organ tutulumu açısından ek değerlendirme yapılabilir. Tipik görünüm bulunmadığı nadir durumlarda ise biyopsi gerekebilir.

Hangi Hemanjiomlar Daha Yakından Takip Edilmelidir?

Hemanjiomların büyük bölümü ciddi bir problem oluşturmaz. Ancak yerleşim yeri, büyüklüğü ve bebeğin günlük fonksiyonlarına etkisi takip kararını değiştirebilir.

Özellikle:

• Yüzde geniş alan kaplayan hemanjiomlar
• Göz çevresindeki hemanjiomlar
• Dudak, çene ve boyun bölgesindeki lezyonlar
• Omurga hattında bulunan hemanjiomlar
• Vücutta çok sayıda hemanjiom bulunması
• Yara açılması veya ülserasyon gelişmesi

daha ayrıntılı değerlendirme gerektirebilir.

Göz çevresindeki hemanjiom görme gelişimini etkileyebilirken hava yoluna yakın bölgelerde bulunan bazı lezyonlarda solunum açısından ek değerlendirme gerekebilir. Dosyadaki risk tablosu özellikle bu bölgeleri öne çıkarmaktadır.

Hemanjiomda Kontroller Ne Sıklıkta Yapılır?

Takip sıklığı hemanjiomun yaşına, büyüme hızına ve bulunduğu bölgeye göre değişir.

Hızlı büyüme döneminde kontroller daha yakın aralıklarla yapılabilir. Büyümenin yavaşlamasıyla takip aralıkları uzatılabilir. Gerileme dönemindeki stabil hemanjiomlarda ise daha seyrek kontroller yeterli olabilir.

Kontroller sırasında hemanjiomun:

• Boyutu
• Rengi
• Yüzeyinde yara gelişip gelişmediği
• Beslenme, görme veya solunumu etkileyip etkilemediği

değerlendirilir.

Ailelerin düzenli aralıklarla benzer açı ve ışıkta fotoğraf çekmesi, zaman içerisindeki değişimin takip edilmesini kolaylaştırabilir.

Hemanjiom Tedavisi Gerekir mi?

Her hemanjiomun tedavi edilmesi gerekmez. Özellikle küçük, komplikasyon oluşturmayan ve doğal gerileme sürecini izleyen lezyonlarda takip yeterli olabilir.

Tedavi daha çok hemanjiomun:

• Görmeyi etkilemesi
• Beslenmeye engel olması
• Solunumu etkilemesi
• Yara açılması
• Kalıcı iz bırakma riskinin yüksek olması
• Başka bir sağlık problemiyle ilişkili bulunması

gibi durumlarda gündeme gelir.

Hemanjiom Tedavisinde Hangi Yöntemler Kullanılır?

Tedavi seçeneği hemanjiomun büyüklüğüne, yerine, derinliğine ve bebeğin yaşına göre belirlenir.

Topikal Timolol

Küçük, ince ve yüzeysel bazı hemanjiomlarda cilde uygulanan timolol kullanılabilir. Hangi hastanın bu tedaviye uygun olduğu doktor tarafından belirlenir.

Oral Propranolol

Tedavi gerektiren hemanjiomlarda propranolol önemli seçeneklerden biridir. Propranolol aslında kalp hızı ve tansiyon üzerinde de etkileri bulunan bir beta bloker ilaçtır.

Tedavi sırasında bebeğin klinik durumu, kalp hızı ve tansiyonu gibi parametrelerin takip edilmesi gerekebilir. Kaynak metinde propranolol tedavisi sırasında bu nedenle yakın izlem vurgulanmaktadır.

Kortikosteroid ve Diğer Tedaviler

Propranololün uygun olmadığı veya yeterli yanıt alınamadığı bazı durumlarda farklı ilaç tedavileri değerlendirilebilir.

Belirli lezyonlarda lezyon içine uygulamalar da seçenekler arasında yer alabilir.

Lazer ve Cerrahi

Lazer tedavisi çoğunlukla hemanjiom geriledikten sonra kalan ince damar görünümü veya cilt değişikliklerinin düzeltilmesinde kullanılabilir.

Cerrahi ise her hemanjiomda gerekli değildir. Lezyonun yapısına ve oluşturduğu probleme göre belirli hastalarda değerlendirilebilir.

Propranolol Tedavisinde Çocuk Kardiyolojisi Neden Gündeme Gelebilir?

Propranolol, kalp hızını ve kan basıncını etkileyebilen bir ilaçtır. Bu nedenle hemanjiom tedavisine başlanmadan önce veya tedavi sırasında bazı çocuklarda kardiyolojik değerlendirme gerekebilir.

Gönderilen içerikte multidisipliner takip içerisinde çocuk kardiyoloğunun özellikle propranolol öncesi kalp değerlendirmesinde rol alabileceği belirtilmiştir.

Bu bölüm Taner Yavuz sitesinde yayımlanacak içerik açısından da doğal bir bağ kuruyor. Ancak hemanjiomun esas takip ve tedavisinin lezyonun özelliklerine göre çocuk dermatolojisi ve ilgili branşlarla birlikte yürütülebileceğini açık tutmak gerekir.

Hemanjiom Tedavisi Tek Bir Uzmanlık Alanıyla mı Yürütülür?

Her hemanjiom aynı uzmanlık alanlarının değerlendirmesini gerektirmez.

Riskli veya özel yerleşimli hemanjiomlarda:

• Çocuk hekimi
• Çocuk dermatoloğu
• Çocuk kardiyoloğu
• Göz hastalıkları uzmanı
• Kulak burun boğaz uzmanı
• Pediatrik plastik cerrahi

gibi farklı branşların birlikte değerlendirmesi gerekebilir.

Hangi uzmanın sürece dahil olacağı hemanjiomun bulunduğu bölge ve oluşturduğu probleme göre belirlenir.

Hemanjiom İçin Doğal veya Kanıtlanmamış Yöntemler Kullanılmalı mı?

Sosyal medyada veya internette hemanjiom için çeşitli “doğal” ürünler ve evde uygulanabilecek yöntemler önerilebilir. Ancak kanıtlanmamış uygulamalar etkili tedavinin gecikmesine yol açabilir.

Özellikle göz, ağız ve hava yolu çevresi gibi kritik bölgelerde bulunan veya hızla büyüyen hemanjiomlarda yalnızca beklemek de her zaman doğru yaklaşım değildir.

Bebeğin hemanjiomunda hızlı değişim fark edildiğinde öneri, çocuğu takip eden doktorla görüşmek olmalıdır. Kaynak metin de riskli hemanjiomlarda gecikmeden uzman değerlendirmesinin önemini vurgulamaktadır.

Aileler Hemanjiomu Evde Nasıl Takip Edebilir?

Aileler hemanjiomun görünümündeki değişiklikleri takip edebilir.

Özellikle:

• Hızlı büyüme
• Renk değişimi
• Kanama
• Yara oluşması
• Ağrı
• Görme, beslenme veya solunumda değişiklik

fark edildiğinde doktorla iletişime geçmek gerekir.

Hemanjiomların büyük bölümü iyi huyludur ve doğal seyir içerisinde gerileyebilir. Buna rağmen doğru zamanda yapılan kontrol, tedavi gerektiren küçük hasta grubunun erken belirlenmesini sağlar.

Sıkça Sorulan Sorular

1. Bebeklerde hemanjiom tehlikeli midir?

Hemanjiomların büyük bölümü ciddi bir sağlık problemi oluşturmaz. Ancak göz, ağız, hava yolu gibi kritik bölgelerde bulunan, hızlı büyüyen veya yara açılan hemanjiomların daha yakın takip edilmesi gerekir.

2. Hemanjiom kendiliğinden geçer mi?

Birçok hemanjiom büyüme döneminden sonra zaman içerisinde küçülmeye başlar. Gerilemenin hızı ve sonunda ciltte iz kalıp kalmayacağı her bebekte aynı değildir.

3. Hemanjiom için ilaç tedavisi ne zaman gerekir?

Lezyon görme, beslenme veya solunumu etkiliyorsa, yara oluşmuşsa ya da kalıcı iz riski yüksekse ilaç tedavisi değerlendirilebilir. Tedavi kararını hemanjiomun özelliklerini değerlendiren doktor verir.

4. Propranolol hemanjiom tedavisinde neden kullanılır?

Propranolol belirli hemanjiomlarda büyümeyi kontrol altına almak ve lezyonun küçülmesini desteklemek amacıyla kullanılabilir. Kalp hızı ve kan basıncını etkileyebildiği için tedavi doktor takibinde yürütülür.

5. Hemanjiom için hangi doktora başvurulur?

İlk değerlendirme çocuk doktoru tarafından yapılabilir. Lezyonun yerine ve özelliklerine göre çocuk dermatolojisi, çocuk kardiyolojisi, göz hastalıkları, KBB veya pediatrik plastik cerrahi gibi farklı branşlar sürece dahil olabilir.