Kalp Hastalığı Belirtileri Nelerdir?

Kalp hastalığı belirtileri nelerdir? Çocuklarda kalp hastalığı; bebeklik döneminde morarma, hızlı nefes alma, beslenirken yorulma ve yeterli kilo alamama gibi bulgularla kendini gösterebilirken daha büyük çocuklarda çabuk yorulma, çarpıntı, göğüs ağrısı, bayılma veya egzersiz kapasitesinde azalma görülebilir. Bununla birlikte bazı kalp hastalıkları uzun süre belirgin bir şikâyet oluşturmayabilir ve rutin muayenede duyulan kalp üfürümü gibi bir bulguyla fark edilebilir. Belirtilerin çocuğun yaşına, kalp hastalığının türüne ve hastalığın dolaşım üzerindeki etkisine göre değerlendirilmesi gerekir.

Çocuklarda Kalp Hastalığı Belirtileri Yaşa Göre Değişir mi?

Çocuklarda kalp hastalıklarının belirtileri yetişkinlerden farklı olabilir. Hatta aynı kalp hastalığı bebeklik döneminde farklı, okul çağında farklı bulgular oluşturabilir.

Bebekler göğüs ağrısını, çarpıntıyı veya nefes darlığını ifade edemedikleri için ailelerin beslenme, solunum, cilt rengi ve büyüme gibi dolaylı belirtilere dikkat etmesi gerekir.

Okul çağındaki çocuklar ve ergenler ise kalplerinin hızlı attığını, spor sırasında göğüslerinde rahatsızlık hissettiklerini veya yaşıtlarına göre daha erken yorulduklarını daha açık şekilde anlatabilir.

Bu nedenle çocukluk çağında kalp hastalığı değerlendirmesi yapılırken yalnızca belirtiye değil, çocuğun yaşına ve günlük yaşam içerisindeki performansına da bakılır.

Çocuklarda Kalp Hastalıkları Doğuştan mı Olur?

Çocuklarda görülen kalp hastalıklarının bir bölümü doğumdan itibaren vardır. Bunlar konjenital veya doğumsal kalp hastalıkları olarak adlandırılır.

ASD, VSD, Fallot tetralojisi, aort koarktasyonu ve bazı kalp kapağı hastalıkları bu grupta değerlendirilebilir. Bazı hastalıklar doğumdan hemen sonra belirti verirken bazı küçük yapısal farklılıklar yıllarca hiçbir şikâyet oluşturmayabilir.

Çocuklarda doğumsal kalp hastalıkları dışında sonradan gelişen kalp sorunları da görülebilir. Kawasaki hastalığı, miyokardit, romatizmal kalp hastalığı, bazı ritim bozuklukları ve kardiyomiyopatiler çocukluk döneminde ortaya çıkabilen edinsel kardiyolojik durumlar arasındadır.

Bu nedenle “çocuk sağlıklı doğduysa ilerleyen yıllarda kalp hastalığı gelişmez” şeklinde bir yaklaşım doğru değildir.

Bebeklerde Kalp Hastalığı Belirtileri Nelerdir?

Bebeklerde kalp hastalığı belirtileri bazen oldukça belirsiz olabilir. Özellikle beslenme sırasında ortaya çıkan değişiklikler ailelerin ilk fark ettiği bulgular arasında yer alabilir.

Morarma

Dudaklarda, dilde veya ciltte mavimsi-mor renk değişikliği siyanoz olarak adlandırılır. Kandaki oksijen düzeyinin belirgin azalmasına yol açan bazı doğumsal kalp hastalıklarında morarma görülebilir.

Ancak el ve ayaklarda geçici renk değişiklikleri her zaman kalp hastalığı anlamına gelmez. Özellikle ağız çevresi, dudak ve dil bölgesindeki kalıcı veya belirgin morarma tıbbi değerlendirme gerektirir.

Beslenirken Yorulma

Bebekler için emmek fiziksel efor gerektiren bir aktivitedir. Kalbin daha fazla çalışmak zorunda kaldığı bazı durumlarda bebek beslenme sırasında kısa sürede yorulabilir.

Bebek sık sık emmeye ara verebilir, nefes almak için durabilir veya normalden uzun sürede beslenebilir.

Hızlı Nefes Alma

Bebeklerde kalp hastalıklarının dikkat çeken belirtilerinden biri dinlenme sırasında hızlı nefes alma olabilir. Özellikle beslenmeyle birlikte solunum hızının belirgin artması ve bebeğin zorlanması değerlendirmeyi gerektirebilir.

Bununla birlikte solunum yolu enfeksiyonları ve akciğer hastalıkları da hızlı nefes almaya yol açabilir. Bu nedenle tek başına hızlı solunum üzerinden kalp hastalığı tanısı konulmaz.

Yetersiz Kilo Alımı

Kalbin çalışma yükünün arttığı bazı hastalıklarda bebek normalden daha fazla enerji harcayabilir. Buna beslenme güçlüğü de eklendiğinde beklenen kilo artışı gerçekleşmeyebilir.

Bebeğin tek bir tartı ölçümünden çok zaman içerisindeki büyüme eğrisi önemlidir.

Aşırı Terleme

Özellikle emme sırasında baş ve alın bölgesinde belirgin terleme bazı bebeklerde kalbin fazla çalışmasıyla birlikte görülebilir.

Ancak terleme sıcak ortam, fazla giydirme veya başka fizyolojik nedenlerden de kaynaklanabilir. Bu nedenle diğer belirtilerle birlikte değerlendirilmelidir.

Daha Büyük Çocuklarda Kalp Hastalığı Nasıl Belirti Verir?

Çocuk büyüdükçe kalple ilişkili yakınmalarını daha ayrıntılı tarif edebilir. Özellikle okul çağındaki çocuklarda günlük aktivite ve spor sırasındaki değişiklikler dikkat çekebilir.

Çabuk Yorulma ve Efor Kapasitesinde Azalma

Çocuğun arkadaşlarıyla aynı fiziksel aktiviteyi sürdürmekte zorlanması, eskiden rahat yaptığı egzersizlerde erken yorulması veya sık sık dinlenme ihtiyacı duyması değerlendirmeyi gerektirebilir.

Burada çocuğun fiziksel kondisyonu da önemlidir. Spor yapmayan bir çocuğun antrenmanlı bir çocuk kadar dayanıklı olmaması tek başına kalp hastalığını göstermez.

Asıl dikkat edilmesi gereken nokta, çocuğun önceki performansına göre belirgin bir değişiklik ortaya çıkmasıdır.

Çocuklarda Çarpıntı Kalp Hastalığı Belirtisi midir?

Çarpıntı, çocuğun kalp atışlarını hızlı, güçlü veya düzensiz hissetmesidir.

Koşma, korku, heyecan, ateş veya yoğun fiziksel aktivite sırasında kalbin hızlanması normaldir. Çocuk dinlenirken kalp hızının kademeli şekilde azalması beklenir.

Buna karşılık dinlenme sırasında aniden başlayan, sık tekrarlayan veya çok hızlı hissedilen çarpıntılar ritim bozuklukları açısından değerlendirmeyi gerektirebilir.

Çarpıntıya baş dönmesi, bayılma, göğüs ağrısı veya nefes darlığı eşlik ediyorsa çocuk kardiyolojisi değerlendirmesi daha fazla önem kazanır.

Çocuklarda Göğüs Ağrısı Kalple İlgili Olabilir mi?

Çocuklarda göğüs ağrısı oldukça sık görülür ancak ağrıların büyük bölümü kalp hastalığından kaynaklanmaz. Kas-iskelet sistemi, solunum yolları veya sindirim sistemiyle ilişkili nedenler daha sık karşılaşılır.

Bununla birlikte göğüs ağrısının özellikle egzersiz sırasında ortaya çıkması dikkat gerektirir.

Ağrıya:

1. Bayılma,
2. Belirgin çarpıntı,
3. Baş dönmesi,
4. Egzersiz sırasında nefes darlığı,
5. Performansta belirgin düşüş

eşlik ediyorsa kardiyolojik değerlendirme gerekebilir.

Çocuğun daha önce bilinen bir kalp hastalığının bulunması veya ailede genç yaşta açıklanamayan ani ölüm öyküsü olması da değerlendirmede dikkate alınır.

Çocuklarda Bayılma Ne Zaman Kalp Hastalığını Düşündürür?

Çocuklarda her bayılma kalp hastalığından kaynaklanmaz. Açlık, sıcak ortam, susuzluk, korku veya uzun süre ayakta kalmak çocuklarda bayılmaya yol açabilir.

Ancak egzersizin ortasında meydana gelen bayılma daha dikkatli değerlendirilmelidir.

Koşarken, futbol oynarken veya yoğun fiziksel aktivite sırasında bayılmaya çarpıntı ya da göğüs ağrısının eşlik etmesi kalple ilişkili nedenlerin araştırılmasını gerektirebilir.

Bayılmanın nasıl başladığı ve çocuğun bilinç kaybı öncesinde ne hissettiği tanı açısından önemli bilgiler verir.

Kalpte Üfürüm Kalp Hastalığı Anlamına Gelir mi?

Kalpte üfürüm, doktorun stetoskopla kalbi dinlerken normal kalp seslerine ek olarak duyduğu bir sestir.

Çocukluk çağında üfürüm oldukça sık duyulabilir. Kalbin yapısı normal olduğu halde oluşan sesler masum üfürüm olarak adlandırılır.

Ateş, anemi veya kalp hızının yükseldiği durumlarda masum üfürüm daha belirgin hale gelebilir.

Ancak bazı üfürümler kalpte delik, kalp kapağı hastalığı veya başka bir yapısal sorunla ilişkili olabilir. Doktor üfürümün şiddetini, zamanlamasını ve özelliklerini değerlendirerek ek incelemeye ihtiyaç olup olmadığını belirler.

Bu nedenle üfürüm tek başına bir hastalık tanısı değildir.

Çocuklarda Kalp Hastalığı Nasıl Anlaşılır?

Kalp hastalığının değerlendirilmesi ayrıntılı öykü ve fizik muayeneyle başlar. Çocuğun yaşına, şikâyetine ve muayene bulgularına göre farklı kardiyolojik testlerden yararlanılabilir.

EKG kalbin elektriksel aktivitesini ve ritmini gösterir. Ekokardiyografi ise kalbin yapısını, kapaklarını, odacıklarını ve bazı büyük damarları görüntüler.

Aralıklı çarpıntı veya ritim şikâyeti bulunan çocuklarda Holter EKG gibi daha uzun süreli ritim kayıtları kullanılabilir. Spor sırasında ortaya çıkan bazı yakınmalarda ise klinik duruma göre efor testi değerlendirilebilir.

Her belirti için bütün testlerin yapılması gerekmez. Çocuk kardiyoloji uzmanı hangi incelemenin gerekli olduğunu çocuğun klinik durumuna göre belirler.

Video: Kalp Hastalığı Belirtileri | Prof. Dr. Taner Yavuz

Çocuklarda kalp hastalıklarının hangi belirtilerle ortaya çıkabileceğini ve ailelerin hangi bulgulara dikkat etmesi gerektiğini Prof. Dr. Taner Yavuz’un anlatımıyla bu bölümdeki videodan izleyebilirsiniz.

Ne Zaman Çocuk Kardiyoloji Uzmanına Başvurulmalı?

Kalple ilişkili olabilecek her belirti ciddi bir hastalık anlamına gelmez. Ancak bazı bulguların tekrarlaması veya birden fazla belirtinin birlikte ortaya çıkması değerlendirmeyi gerektirebilir.

Özellikle:

1. Bebekte belirgin morarma,
2. Beslenirken hızlı nefes alma ve yorulma,
3. Yetersiz kilo artışı,
4. Egzersiz sırasında bayılma,
5. Dinlenirken tekrarlayan çarpıntı,
6. Sporla ortaya çıkan göğüs ağrısı,
7. Açıklanamayan efor kapasitesi kaybı,
8. Kalpte şüpheli üfürüm

durumlarında çocuk kardiyolojisi değerlendirmesi uygun olabilir.

Ciddi nefes alma güçlüğü, bilinç kaybı, belirgin morarma veya çocuğun genel durumunda hızlı bozulma varsa rutin kontrol beklenmeden acil sağlık hizmetine başvurulmalıdır.

Sıkça Sorulan Sorular

1. Çocuklarda kalp hastalığının en sık belirtisi nedir?

Tek bir belirti bütün kalp hastalıkları için geçerli değildir. Bebeklerde beslenme güçlüğü, hızlı nefes alma ve yetersiz kilo artışı öne çıkabilirken daha büyük çocuklarda çarpıntı, efor kapasitesinde azalma veya bayılma görülebilir.

2. Kalp hastalığı olan çocukta mutlaka morarma olur mu?

Hayır. Morarma yalnızca bazı kalp hastalıklarında görülür. Birçok doğumsal veya edinsel kalp hastalığında çocukta morarma bulunmayabilir.

3. Çocuğun çabuk yorulması kalp hastalığı belirtisi midir?

Çabuk yorulmanın kondisyon eksikliği, enfeksiyon, anemi ve başka birçok nedeni olabilir. Ancak çocuğun önceki performansına göre belirgin bir düşüş varsa veya yorulmaya göğüs ağrısı, çarpıntı ya da bayılma eşlik ediyorsa değerlendirme gerekir.

4. Kalpte üfürüm olan her çocukta kalp hastalığı var mıdır?

Hayır. Çocukluk döneminde masum üfürümler sık görülür. Üfürümün kalp hastalığıyla ilişkili olup olmadığı muayene ve gerektiğinde kardiyolojik incelemelerle belirlenir.

5. Çocuklarda kalp hastalığı hiç belirti vermeyebilir mi?

Evet. Bazı kalp hastalıkları özellikle hafif düzeydeyken uzun süre belirgin şikâyet oluşturmayabilir. Rutin muayenede üfürüm duyulması veya başka bir nedenle yapılan inceleme sırasında fark edilebilir.