Patent Duktus Arteriyozus (PDA)

PDA

Anne karnında iken her bebekte açık olan, önemli işlevi olan ve doğduktan sonra kapanan duktus arteriozus damarının açık kalmasına patent duktus arteriyozus kısaca PDA denir.

Anne karnında oksijen ihtiyacı annenin akciğerleri ve plasenta yolu ile karşılandığı için bebeğin akciğerlerinin oksijen sağlamasına gerek yoktur. Bebeğin akciğerleri oksijen sağlamadığından akciğerlere kan pompalamak için enerji harcanmasına da ihtiyaç duyulmaz. Duktus arteriyozus, anne karnında iken kanın pulmoner arterden aorta geçmesine neden olarak akciğerlerin bypass edilmesini sağlayan tüm bebeklerde bulunan bir kan damarıdır.

Bebek doğup göbek bağı kesildiğinde artık oksijen ihtiyacı için akciğerlere ihtiyaç vardır. Akciğerler genişler, kan damarları daha fazla kan akımı gelmesi için gevşer ve genellikle yaşamın ilk saati içinde duktus arteriyozus kapanır. Ama bazen duktus arteriyozus kendiliğinden kapanmaz. Bu duruma patent (açık) duktus arteriyozus (PDA) denir. PDA prematüre bebeklerde daha sık görülürken term bebeklerde de ortaya çıkabilir.

Patent duktus arteriyozus

PDA Bulgu ve Belirtileri

Patent duktus arteriyozus belirtileri duktusun boyutuna ve ne kadar kan taşıdığına bağlı olarak değişir. Doğum sonrası aorttaki basınç ve direnç pulmoner arterdekinden daha fazladır, bu yüzden duktus arteriyozus varlığında kan akımı aorttan pulmoner artere doğru olur. Akciğerlere giden bu ekstra kan akımı akciğerlerde yüklenmeye yol açabilir ve bu fazla kanı pompalaması için kalp üzerinde fazladan bir yük oluşturur.

Bu durum zaten akciğerlerin gelişmemişliğine bağlı problemleri olan prematüre bebeklerde iyi tolere edilemeyebilir. Bu bebeklerde daha fazla ventilatör desteği ihtiyacı olur ve konjestif kalp yetmezliği belirtileri görülür.

PDA olan bir yenidoğanda hızlı nefes alma, solunum işinde artış, daha sık solunum enfeksiyonu geçirme, daha çabuk yorulma veya büyüme geriliği görülebilir. Ancak patent duktus arteriyozus geniş değilse, herhangi bir belirti vermeyebilir ve ancak kalp üfürümü için yapılan ileri incelemeler ile tespit edilebilir.Belirtiler olmadığında dahi, patent duktus arteriyozustan geçen türbülan kan akımı kişinin endokardit olarak da bilinen ciddi enfeksiyon riski altında olmasına neden olur.

PDA Tanısı

Yüksek basınçlı aorttan düşük basınçlı pulmoner artere olan türbülan kan akımından dolayı, patent duktus arteriyozus fizik muayene sırasında duyulan karakteristik bir üfürüme neden olur.

Prematüre bebeklerde kalp yetmezliği belirtileri ile birlikte karakteristik üfürümün bulunması sıklıkla patent duktus arteriyozus tanısına götürür. Göğüs filminde kalpteki büyüme ve akciğerlerdeki fazla miktarda kan akımı görülebilir. Tanıyı doğrulamak için ekokardiyografi yapılır. Duktus arteriyozus boyutunu ve kalp boşluklarının ekstra kan akımına bağlı olarak büyüyüp büyümediğini gösterir.

Büyük çocuklarda göğüs filmi tipik olarak normaldir. Ekokardiyografide patent duktus arteriyozustan geçen kan akımı görülür ve genellikle tanıyı doğrulmak için yapılır.

PDA Tedavisi

Yenidoğanlarda herhangi müdahale yapmadan duktus arteriyozusun kapanma ihtimali vardır. Bu nedenle yenidoğanlarda kalp yetmezliği ile kolayca baş edilebiliyorsa duktus arteriyozusun kendiliğinden kapanması için zaman tanınır. Ancak belirtiler prematüre bebeklerde olduğu gibi şiddetli ise, ya da kendiliğinden kapanacak gibi durmuyorsa, ilaçla veya cerrahi olarak kapatma yapılmaktadır.

Yenidoğan döneminden sonra da duktus arteriyozus açık kalmaya devam ederse, artık genellikle kendiliğinden kapanmaz. Bu vakalarda gelecekteki endokardit riskini önlemek için PDA’nın kapatılması önerilir.

Yenidoğanlarda indometazin ve ibuprofen gibi ilaçlar kullanılabilir. Bu ilaçlar mideye verilir ve patent duktus arteriyozus duvarındaki kasları sıkıştırarak kapanmasına katkıda bulunabilir. Ancak bu ilaçların böbrek hasarı ve kanama gibi yan etkileri vardır, bu yüzden bütün bebeklerde kullanılamaz. Olası yan etkilerinden dolayı ilaçlar verilmeden önce bebeklerin laboratuvar değerlerinin kontrol edilmesi gerekir. Laboratuar değerleri normal değilse ya da ilaçlar işe yaramıyorsa ameliyat yapılarak patent duktus arteriyozus bağlanabilir.

İlaçlar genellikle sadece yenidoğanlarda başarılı olur. Daha büyük bebeklerde kapatma seçenekleri arasında ameliyat ve kalp kateterizasyonu laboratuvarında bir araç ile kapatma yer alır.

Kalp kateterizasyonu işlemi sırasında, hastaya sedasyon ya da genel anestezi verilerek (yaşına göre) kasığındaki kan damarlarından kateter ile girilir. Kateterler genellikle duktus arteriyozusu kapatmak üzere aorta yerleştirilir ve duktus arteriyozusun şekli ve boyutunu belirleyebilmek için görüntü alınır (anjiyografi denir). Günümüzde duktusu kapatmak için çeşitli araçlar kullanılır. Duktus küçükse, damar içine bir spiral yerleştirilir ama büyükse damarı kapatmak için değişik tiplerde tıkaç şekilli araçlar kullanılabilir.

Duktus arteriyozus ameliyat ile de kapatılabilir. Sol taraftaki kaburgalar arasından küçük bir kesi yapılır ve duktus arteriyozus bağlanarak kesilir. Patent duktus arteriyozus her yaşta cerrahi olarak kapatılabilir ve cerrahi kapatma özellikle çok büyük PDA ve başka olağandışı anatomiler gibi bazı durumlarda önerilmektedir.

Bu tedavilerin herhangi biri ile komplikasyon riski düşüktür, çoğunlukla çocuğun tedaviden önce ne kadar hasta olduğu ile belirlenir.

Patent Duktus Arteriyozus: Bazen İyi Bir Şey midir?

Evet. Bazı bebeklerde hayatta kalmaları için patent duktus arteriyozusun açık kalması gereken kalp hastalıkları bulunur.

Pulmoner atrezi (pulmoner kapak tam tıkalı) gibi bazı kalp hastalıklarında, kanın oksijenlenmesi için akciğerlere giden kan akımının tek kaynağı patent duktus arteriyozustur. Bu hastalarda duktus arteriyozus aorttan akciğerlere kan akımı sağlar.

Gelişmemiş ya da ciddi darlık olan aort gibi diğer anomalilerde, patent duktus arteriyozus vücuda yeterli miktarda kan gitmesi için tek seçenektir. Duktus arteriyozus pulmoner arterden vücuda kan gitmesini sağlar.

PDA’yı açık tutmak için  PgE1 (prostavasin) içeren ilaçlar intravenöz olarak verilir ve bebeklerin yoğun bakım ünitesinde yakından izlenmesi gerekir. Bu ilaçlar ile patent duktus arteriyozusun açık kalması genellikle ameliyat olmak üzere tedavi uygulanıncaya kadar yenidoğanın stabilizasyonuna imkan verir.

0 cevaplar

Cevapla

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir